Elk jaar keert dezelfde discussie terug, maar dit jaar lijkt de verdeeldheid groter dan ooit: wanneer begint de ramadan in Nederland? Media als NOS, Islamomroep en Marokko.nl berichten over verwarring en uiteenlopende besluiten van imams en organisaties.

De aanleiding: Saoedi-Arabië verklaarde dat de nieuwe maan is waargenomen, waardoor de ramadan daar op woensdag 18 februari begon. In Nederland besloot de Vereniging van Imams Nederland op het laatste moment een andere methode te volgen: niet de Saoedische, maar de lokale maanwaarneming. Zo begon de ramadan voor veel Nederlandse moslims op donderdag 19 februari. Deze late koerswijziging heeft tot onrust geleid. Jarenlang werd vaak de Saoedische datum gevolgd.

Maar de verdeeldheid onder Moslims over het begin van de Ramadan kent meerdere oorzaken: sommigen volgen traditioneel de maanwaarneming in het land van herkomst. Anderen volgen Saoedi-Arabië, ongeacht het land waar zij wonen. Een groep baseert zich op astronomische berekeningen en de geboorte van de nieuwe maan, niet op zichtbaarheid. Weer anderen volgen de eerste zichtbaarheid van de maan, waar ook ter wereld.

Moslims die in hetzelfde land wonen, beginnen soms op verschillende dagen met vasten. Deze verscheidenheid aan methoden leidt ertoe dat moslims die in hetzelfde land wonen soms op verschillende dagen beginnen met vasten. Dat is niet alleen verwarrend, maar tast ook het gevoel van eenheid aan dat juist zo centraal staat in de maand ramadan.

Wanneer we de kwestie grondig onderzoeken aan de hand van de Heilige Koran, de Soennah en betrouwbare Ahadith, ontstaat er een helder uitgangspunt: Moslims dienen te vasten op basis van de zichtbaarheid van de nieuwe maan in het land waarin zij wonen. Dit is waar de Ahmadiyya Moslim Gemeenschap al jaren voor pleit.

Richtsnoer

In de Heilige Koran staat:

„De maand ramadan is die waarin de Koran als een richtsnoer voor de mensen werd nedergezonden. Wie onder u deze maand beleeft, laat hem daarin vasten.” (2:186)

De profeet Mohammed verduidelijkte dit in meerdere overleveringen. Zo wordt in Sahih Bukhari en Sahih Muslim overgeleverd:

„Wanneer jullie de maansikkel zien, begin dan met vasten.”

De Saoedi-Arabische geleerden Ibn Baz en Al-Uthaymeen stelden dat er geen bewijs is in de Koran of Hadith om de maanwaarneming van Mekka te volgen en dat dit per land verschilt.

Religie en wetenschap sluiten elkaar niet uit

De islamitische leer staat niet los van wetenschap: de aarde is rond, waardoor de nieuwe maan niet overal tegelijk zichtbaar kan zijn. Astronomische gegevens laten zien dat de maan in Nederland op dinsdag 17 februari niet zichtbaar was. Pas op woensdagavond 18 februari, ongeveer 29 uur na nieuwe maan, bestond er een reële kans om de dunne maansikkel waar te nemen.

Volgens deze gegevens, in lijn met islamitische richtlijnen, begint de ramadan in Nederland daarom op donderdag 19 februari.

De voornaamste reden voor de jaarlijkse verdeeldheid is organisatorisch en religieus: het ontbreekt aan een gezamenlijke, principiële aanpak die trouw is aan Koran en Soennah. Door vast te houden aan buitenlandse data of gemakzuchtige beslissingen raakt de essentie van de islamitische leer op de achtergrond.

Maand van saamhorigheid

De Ramadan is een maand van saamhorigheid, discipline en spirituele verdieping. Daarom zouden Moslims in Nederland samen moeten beginnen en vasten op basis van lokale waarneming. Dat is niet alleen religieus correct, maar versterkt ook de onderlinge eenheid.

De keuze om de Ramadan in Nederland op donderdag 19 februari te laten beginnen is geen breuk met de traditie, maar juist een terugkeer naar de oorspronkelijke islamitische praktijk.