Islamitische echtscheiding: man en vrouw gelijke rechten

Islamitische echtscheiding: man en vrouw gelijke rechten

In het NRC Handelsblad verschenen er twee opinieartikelen op dinsdag 9 februari 2017 over echtscheiding in de Islam door Shirin Musa, directeur van Femmes for Freedom, Defending Girls and Women’s Rights, en Dirk Vlasblom.

Shirin betoogt dat moslimmeisjes en -vrouwen nog te vaak te kampen hebben met een patriarchaal systeem, waarbij zij binnen de gemeenschap maar ook binnen de islam zelf minder rechten hebben dan de man. Ook vrijwillige gesloten huwelijken kunnen in een onmenselijke huwelijkse gevangenschap ontaarden, wanneer de man weigert te scheiden. In 2010 heeft een Nederlandse rechter het een onrechtmatige daad verklaard dat haar man weigerde religieus van haar te scheiden.

Dirk Vlasblom meent op zijn beurt dat de man en vrouw in het islamitische familierecht niet dezelfde status hebben. Zo kan volgens hem een islamitisch huwelijk eenzijdig worden beëindigd door de man, maar niet door de vrouw. Als de man driemaal de Arabische formule talaq (‘ik verstoot u’) uitspreekt, is het huwelijk volgens het islamitisch recht ontbonden. Een vrouw kan alleen scheiden van haar man met instemming van een islamitische rechtsgeleerde. Het komt regelmatig voor dat een moslimvrouw wier echtscheiding is uitgesproken door een burgerlijke rechter vervolgens stuit op weigering van haar echtgenoot om ook volgens islamitisch recht te scheiden. Dat kan erkenning van de scheiding door familie, de gemeenschap en het land van herkomst in de weg staan en grote sociale problemen opleveren.

De Islam

Belangrijk is dat we het hier hebben over religie, een religie wordt vertegenwoordigd door religieuze geschriften en door de profeet zelf. Om de ware leerstellingen van de Islam te ontdekken, dienen wij zelf de Heilige Koran te bestuderen en het leven van de Heilige Profeet Mohammed (vrede zij met hem) en ons niet te baseren op de acties van sommige extreme moslims of sommige moslimlanden die de leerstellingen van de Heilige Koran hebben vergeten.

In vergelijking met andere religies geeft de Islam zowel de man als vrouw het recht op echtscheiding. De islam staat echtscheiding toe, maar volgens de Hadith, is het een van de meest onaangenaam daden in de ogen van Allah (Abu Dawud). In feite is de echtscheidingsprocedure zo ontworpen om elke kans voor verzoening mogelijk te maken. Volgens de islamitische wet, moet de echtscheiding driemaal worden uitgesproken, maar wel met een tussentijd van een maand tussen elke uitspraak. Gedurende deze tijd wordt verzoening aangemoedigd. Als de echtscheiding definitief wordt, wordt de man opgedragen om te scheiden van zijn vrouw in vriendelijkheid (Ihsan en ma’roof). De man moet dus aan allerlei voorwaarden voldoen en er gaat een hele periode overheen omdat hij kostwinner is. Ook is hij financieel verantwoordelijk voor zijn kinderen totdat ze volwassen worden, en tevens is hij verantwoordelijk voor zijn vrouw voor een periode van drie maanden na de scheiding (iddat). De vrouw daarentegen hoeft slechts een echtscheiding aan te vragen. In de Hadith, uitspraken van de heilige Profeet Mohammed (vrede zij met hem) is het goed gedocumenteerd dat verschillende vrouwen naar de heilige Profeet (vrede zij met hem) kwamen om een echtscheiding aan te vragen van hun man. Hij weigerde niet, de vrouw was dan in principe al meteen formeel gescheiden en kon haar eigen leven leiden.

Sommige aanvaardbare redenen voor een echtscheiding in de islam zijn:

1. Overspel, maar vier ooggetuigen zijn hiervoor vereist als de beschuldigde het ontkent.

2. Als de man weigert om de familie economisch te onderhouden.

3. Als de man drie maanden weigert een echtelijke relatie te hebben met zijn vrouw terwijl hij met haar getrouwd is.

4. Als er sprake is van fysiek of seksueel misbruik van de partner of kinderen.

5. Onverenigbaarheid van echtgenoten in een dergelijke mate dat de verschillen niet kunnen worden overbrugd en verzoening niet mogelijk is.

Echtscheiding kan ondernomen worden door een man of vrouw. Als de man echtscheiding wil, wordt het talaq genoemd, en mag hij geen cadeaus terugvragen die hij eerder aan zijn vrouw had gegeven. Als de vrouw wil scheiden, dan heet het khulla, dan kan ze haar bruidsschat teruggeven. Zowel gescheiden mannen en vrouwen mogen hertrouwen.